Current Affairs 03 April 2026

1. The Reserve Bank of India (RBI) has told banks not to trade in non-deliverable derivative (NDD) contracts in Indian rupees. The goal of this move is to improve regulatory oversight and make the domestic currency market more stable, especially because there are worries that offshore speculative activities are affecting the value of the rupee.

भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (RBI) बँकांना भारतीय रुपयामधील ‘नॉन-डिलिव्हरेबल डेरिव्हेटिव्ह’ (NDD) करारांमध्ये व्यवहार न करण्याचे निर्देश दिले आहेत. या निर्णयाचा उद्देश नियामक देखरेख सुधारणे आणि देशांतर्गत चलन बाजार अधिक स्थिर करणे हा आहे; विशेषतः अशा वेळी, जेव्हा परदेशातील सट्टेबाजीच्या व्यवहारांचा रुपयाच्या मूल्यावर परिणाम होत असल्याबाबत चिंता व्यक्त केली जात आहे.

2. India has sent 1,000 metric tons of rice to Burkina Faso as part of its humanitarian aid efforts. This shows India’s commitment to global food security and cooperation between countries in the Global South. The help comes at a time when Burkina Faso and other African countries are having trouble with their economies and running out of food.

भारताने आपल्या मानवतावादी मदत मोहिमेचा एक भाग म्हणून बुर्किना फासोला १,००० मेट्रिक टन तांदूळ पाठवला आहे. या कृतीतून जागतिक अन्नसुरक्षेप्रती आणि ‘ग्लोबल साऊथ’ (विकसनशील राष्ट्रे) मधील देशांमधील सहकार्याप्रती भारताची कटिबद्धता दिसून येते. ही मदत अशा वेळी करण्यात आली आहे, जेव्हा बुर्किना फासो आणि इतर आफ्रिकन देशांना आर्थिक अडचणींचा सामना करावा लागत आहे आणि त्यांच्याकडील अन्नसाठा संपुष्टात येत आहे.

3. Recent reports show that Newcastle Disease is spreading across Europe. This has led poultry farmers in the UK to step up their biosecurity and surveillance efforts. The disease spreads quickly and has a big effect on bird populations, which makes it a big threat to the poultry industry and food security.

अलीकडील अहवालांनुसार, ‘न्यूकॅसल रोग’ (Newcastle Disease) संपूर्ण युरोपभर पसरत असल्याचे दिसून येत आहे. यामुळे युनायटेड किंगडममधील कुक्कुटपालकांनी आपली ‘बायोसिक्युरिटी’ (जैविक सुरक्षा) आणि देखरेखीचे प्रयत्न अधिक तीव्र केले आहेत. हा रोग अत्यंत वेगाने पसरतो आणि पक्ष्यांच्या संख्येवर त्याचा मोठा परिणाम होतो; ज्यामुळे कुक्कुटपालन उद्योग आणि अन्नसुरक्षेसाठी तो एक गंभीर धोका बनला आहे.

4. India recently spoke out against the deaths of three Indonesian peacekeepers who were working for the United Nations Interim Force in Lebanon (UNIFIL). This shows how dangerous it can be for peacekeeping forces around the world. The event has brought UNIFIL’s role in keeping the peace in a part of West Asia that is prone to conflict back into the spotlight.

लेबनॉनमधील संयुक्त राष्ट्रांच्या अंतरिम दलासाठी (UNIFIL) कार्यरत असलेल्या तीन इंडोनेशियन शांतता सैनिकांच्या मृत्यूचा भारताने अलीकडेच तीव्र शब्दांत निषेध केला. जगभरातील शांतता रक्षक दलांसाठी परिस्थिती किती धोकादायक असू शकते, हे या घटनेवरून स्पष्ट होते. संघर्षप्रवण असलेल्या पश्चिम आशियाच्या एका भागात शांतता राखण्यामध्ये UNIFIL ची भूमिका किती महत्त्वाची आहे, हा विषय या घटनेमुळे पुन्हा एकदा चर्चेच्या केंद्रस्थानी आला आहे.

5. Scientists are interested in the phenomenon known as earthquake lights, which happened during recent small earthquakes in the Aegean Sea region near Turkey and Greece. These lights were unusual and glowed in the sky. Historically, these rare visual events have been seen in seismic zones, and they continue to interest researchers who are looking into the connection between geological stress and atmospheric effects.

तुर्कस्तान आणि ग्रीसजवळील एजियन समुद्राच्या प्रदेशात अलीकडे झालेल्या लहान भूकंपांदरम्यान दिसलेल्या ‘भूकंप प्रकाश’ नावाच्या घटनेमध्ये शास्त्रज्ञांना रस आहे. हे प्रकाश असामान्य होते आणि आकाशात चमकत होते. ऐतिहासिकदृष्ट्या, अशा दुर्मिळ दृश्य घटना भूकंपप्रवण क्षेत्रांमध्ये पाहिल्या गेल्या आहेत आणि भूगर्भीय ताण व वातावरणीय परिणामांमधील संबंधांचा शोध घेणाऱ्या संशोधकांमध्ये या घटना आजही कुतूहलाचा विषय आहेत.

6. India has made its strategic deterrence stronger by putting INS Aridhaman into service. This is India’s third homegrown nuclear-powered ballistic missile submarine (SSBN). The induction is a big step forward for India in its efforts to improve its underwater nuclear capabilities. It completes the triad of nuclear delivery systems that work on land, in the air, and at sea. Rajnath Singh, the Minister of Defense, officially welcomed the submarine into service. This shows how important maritime security is becoming to India as the situation in the region changes.

INS अरिधमनला सेवेत दाखल करून भारताने आपली सामरिक प्रतिबंधक क्षमता अधिक बळकट केली आहे. ही भारताची स्वदेशी बनावटीची तिसरी अणुशक्तीवर चालणारी बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र पाणबुडी (SSBN) आहे. भारताच्या पाण्याखालील अणुक्षमता सुधारण्याच्या प्रयत्नांमधील हे एक मोठे पाऊल आहे. यामुळे जमीन, हवा आणि समुद्र या तिन्ही क्षेत्रांत कार्यरत असलेल्या अणु-क्षेपणास्त्र प्रक्षेपण प्रणालींची ‘त्रयी’ (Triad) पूर्ण झाली आहे. संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांनी या पाणबुडीचे सेवेत अधिकृतपणे स्वागत केले. या प्रदेशातील बदलत्या परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर, भारतासाठी सागरी सुरक्षा किती महत्त्वाची ठरत आहे, हे या घटनेवरून दिसून येते.

7. The parliament of Myanmar has chosen military leader Min Aung Hlaing as president. This gives him more power since the coup in 2021 that ousted the civilian government. It was supposed to be a constitutional transition, but the change keeps the military in charge of the country’s political system. He got 429 out of 584 votes, which shows how many lawmakers and appointed representatives in parliament are backed by the military.

म्यानमारच्या संसदेने लष्करी नेते ‘मिन आँग ह्लाइंग’ यांची राष्ट्राध्यक्षपदी निवड केली आहे. 2021 मध्ये झालेल्या लष्करी उठावाद्वारे नागरी सरकारला सत्तेवरून हटवल्यानंतर, या निवडीमुळे त्यांना आता अधिक अधिकार प्राप्त झाले आहेत. हा सत्ताहस्तांतरणाचा एक घटनात्मक मार्ग असावा अशी अपेक्षा होती; मात्र, या बदलामुळे देशाच्या राजकीय व्यवस्थेची सूत्रे पुन्हा एकदा लष्कराच्याच हाती राहिली आहेत. त्यांना 584 पैकी 429 मते मिळाली, ज्यावरून संसदेतील किती कायदेकर्ते आणि नियुक्त प्रतिनिधींना लष्कराचा पाठिंबा आहे, हे स्पष्ट होते.

8. Mission Mitra in Ladakh, which includes four astronauts chosen for the Gaganyaan mission, is a step forward for India’s human spaceflight program. The goal of the project is to create conditions on Earth that are similar to those in space. It takes place in a high-altitude, harsh environment. As India gets ready for future crewed missions, the program shows that there is a growing focus on human endurance and behavioral readiness, along with technological readiness.

लडाखमध्ये राबवण्यात येत असलेला ‘मिशन मित्र’ हा उपक्रम—ज्यामध्ये ‘गगनयान’ मोहिमेसाठी निवडलेल्या चार अंतराळवीरांचा समावेश आहे—हा भारताच्या मानवी अंतराळ उड्डाण कार्यक्रमाच्या दिशेने टाकलेले एक महत्त्वपूर्ण पाऊल आहे. या प्रकल्पाचे उद्दिष्ट पृथ्वीवरच अशा परिस्थितींची निर्मिती करणे हे आहे, ज्या अंतराळातील परिस्थितींशी मिळत्याजुळत्या असतील. हा उपक्रम अत्यंत उंचावरील आणि कठोर नैसर्गिक वातावरणात पार पडत आहे. भारत आपल्या भविष्यातील मानवी अंतराळ मोहिमांसाठी सज्ज होत असताना, हा कार्यक्रम हे दर्शवून देतो की; केवळ तांत्रिक सज्जतेवरच नव्हे, तर मानवी सहनशक्ती आणि वर्तणुकीशी संबंधित सज्जतेवरही आता अधिकाधिक भर दिला जात आहे.